1 sierpnia 2011 roku rozpoczął się w Niemczech nowy rozdział w historii radiofonii. Tego dnia uruchomiono pierwszy ogólnokrajowy multipleks DAB+, który zapoczątkował cyfrową transformację radia. Piętnaście lat później technologia DAB+ nie jest już jedynie następcą analogowego UKF, lecz filarem niemieckiego rynku radiowego, zapewniając słuchaczom większy wybór programów, wysoką jakość dźwięku oraz nowoczesne usługi niedostępne w tradycyjnej emisji.
Początki były skromne. W 2011 roku ogólnokrajowa sieć obejmowała zaledwie 27 obiektów nadawczych, a oferta programowa była ograniczona. Obecnie pierwszy ogólnokrajowy multipleks DAB+ wykorzystuje już 184 nadajniki, a do końca roku ich liczba ma wzrosnąć do 192. Dzięki temu ponad 78 milionów mieszkańców Niemiec może odbierać programy ogólnokrajowe w swoich domach za pomocą zwykłej anteny pokojowej.
Deutschlandradio odegrało kluczową rolę
Jednym z głównych architektów sukcesu DAB+ było Deutschlandradio. Publiczny nadawca od początku aktywnie wspierał rozwój cyfrowej radiofonii i wspólnie z pierwszymi komercyjnymi stacjami uruchomił w 2011 roku pierwszy ogólnokrajowy multipleks.
Dzięki DAB+ programy Deutschlandfunk oraz Deutschlandfunk Kultur po raz pierwszy uzyskały możliwość niemal ogólnokrajowego zasięgu. W czasach emisji wyłącznie na UKF docierały jedynie do części mieszkańców kraju. Z kolei Deutschlandfunk Nova od początku został zaprojektowany jako program dostępny wyłącznie w cyfrowym eterze. Nadawca podkreśla, że stworzenie ogólnokrajowej stacji skierowanej przede wszystkim do młodszych odbiorców nie byłoby możliwe w warunkach ograniczonej liczby częstotliwości FM.
Obecnie programy Deutschlandradio docierają poprzez ogólnokrajowy multipleks DAB+ do ponad 92 proc. mieszkańców wewnątrz budynków oraz do ponad 97 proc. powierzchni Niemiec podczas odbioru mobilnego.
Ponad 300 programów radiowych
Największą zmianą, jaką przyniosło DAB+, jest znaczące zwiększenie liczby dostępnych stacji. Obecnie drogą naziemną można odbierać ponad 300 programów radiowych o zasięgu ogólnokrajowym, regionalnym i lokalnym. Ponad 100 z nich jest dostępnych wyłącznie w technologii DAB+, co pokazuje, że cyfrowa radiofonia nie tylko zastępuje FM, ale tworzy zupełnie nowe miejsce dla wyspecjalizowanych formatów.
Obok programów publicznych ARD i Deutschlandradio z technologii korzysta obecnie również liczne grono komercyjnych nadawców, którzy dzięki cyfrowej emisji mogą oferować nowe marki radiowe bez ograniczeń wynikających z niedoboru częstotliwości analogowych.
DAB+ zyskuje kolejnych słuchaczy
Rozwój sieci znajduje odzwierciedlenie w wynikach słuchalności. Według najnowszego badania ma Audio 2026 II z DAB+ korzysta już 35,6 proc. mieszkańców Niemiec w tzw. najszerszym kręgu słuchaczy. Szczególnie wysokie wyniki technologia osiąga w grupie wiekowej od 30 do 59 lat, gdzie wskaźnik ten wynosi 43,1 proc. Średni dzienny czas słuchania radia za pośrednictwem DAB+ sięga w tej grupie 167 minut.
Rosnąca popularność przekłada się również na rynek odbiorników. Konsumenci mają dziś do wyboru setki modeli radioodbiorników wyposażonych w DAB+, dostępnych zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i internetowych. Coraz więcej urządzeń jest już przygotowanych do obsługi nowej usługi bezpieczeństwa Automatic Safety Alert (ASA).
Według badania Audio Trends 2025 co najmniej jeden odbiornik DAB+ znajduje się już w 40 proc. niemieckich gospodarstw domowych. W ciągu zaledwie jednego roku liczba takich gospodarstw zwiększyła się o około dwa miliony.
Motoryzacja napędza cyfryzację
Jednym z najważniejszych czynników wzrostu pozostaje rynek motoryzacyjny. Od końca 2020 roku, zgodnie z przepisami obowiązującymi w całej Unii Europejskiej, wszystkie nowe samochody wyposażone fabrycznie w radio muszą umożliwiać odbiór DAB+. Efekty tych regulacji są już widoczne – około co czwarty samochód osobowy poruszający się po niemieckich drogach posiada cyfrowy odbiornik radiowy.
Radio jako element systemu ostrzegania
W ostatnich latach DAB+ zyskało także nowe znaczenie w systemie ochrony ludności. Rozwijana obecnie usługa Automatic Safety Alert (ASA) umożliwi automatyczne przekazywanie komunikatów alarmowych i ostrzeżeń o zagrożeniach bez konieczności korzystania z sieci komórkowych lub Internetu.
System ma działać automatycznie w tle, być dostosowany do lokalizacji użytkownika i zapewniać przekazywanie informacji nawet w sytuacjach kryzysowych, gdy inne sieci telekomunikacyjne są przeciążone lub niedostępne. Dzięki naziemnej infrastrukturze nadawczej DAB+ możliwe jest jednoczesne dotarcie do milionów odbiorców bez dodatkowego obciążania sieci.
Korzyści również dla środowiska
Twórcy systemu podkreślają także aspekt energetyczny cyfrowej radiofonii. Emisja wielu programów w ramach jednego multipleksu pozwala efektywniej wykorzystywać częstotliwości i infrastrukturę nadawczą, jednocześnie obniżając koszty dystrybucji.
Przywoływane badania BBC oraz opracowanie „Green Radio”, przygotowane przez Bayerische Landeszentrale für neue Medien (BLM) i Bayerischer Rundfunk, wskazują, że naziemna radiofonia cyfrowa należy do najbardziej energooszczędnych metod dystrybucji programów radiowych. Analizy pokazują również, że emisja pojedynczego programu w standardzie DAB+ wymaga znacznie mniej energii niż jego nadawanie w technologii UKF przy porównywalnym poziomie pokrycia sygnałem.
Wspólny projekt całej branży
Piętnaście lat rozwoju DAB+ w Niemczech jest efektem współpracy nadawców publicznych i komercyjnych, operatorów sieci nadawczych, producentów odbiorników, handlu, regulatorów rynku oraz administracji państwowej. Ważną rolę odgrywa stowarzyszenie Digitalradio Deutschland e.V., które koordynuje działania promocyjne i komunikacyjne związane z rozwojem cyfrowego radia.
Znaczenie miały również decyzje regulacyjne, przede wszystkim wprowadzenie obowiązku wyposażania nowych samochodów w odbiorniki DAB+, co znacząco przyspieszyło popularyzację technologii.
Po piętnastu latach od uruchomienia pierwszego ogólnokrajowego multipleksu DAB+ stał się w Niemczech podstawowym motorem cyfryzacji radiofonii. Oferuje znacznie większą różnorodność programów niż analogowy UKF, zapewnia wysoką jakość dźwięku, rozwija nowe funkcje związane z bezpieczeństwem publicznym oraz tworzy podstawy dalszej modernizacji naziemnej radiofonii w nadchodzących latach.
źródło: Digitalradio Büro Deutschland
