Debata o przyszłości naziemnej telewizji w Europie przestaje być akademicką dyskusją o technologii. Staje się sporem o pieniądze, dostępność i – paradoksalnie – o przetrwanie radia. W Wielkiej Brytanii scenariusz stopniowego wygaszania emisji DVB-T i przejścia wyłącznie na dystrybucję internetową może wywołać efekt domina, którego ofiarą padną komercyjni nadawcy radiowi.
Europa wyłącza anteny
Trend jest wyraźny. W części Belgii oraz w całej Szwajcarii naziemna telewizja została już wyłączona. W Szwecji w 2025 r. komercyjni nadawcy telewizyjni zrezygnowali z emisji sygnału naziemnego. Argument? Koszt utrzymania infrastruktury nadawczej w relacji do malejącej widowni.
W Wielkiej Brytanii debata o „przyszłości telewizji naziemnej” trafiła do parlamentu już 4 września 2025 r., podczas dyskusji w Westminster Hall. Jednak w cieniu telewizyjnych strategii kryje się mniej oczywisty, lecz fundamentalny problem: kto zapłaci za maszty nadawcze, gdy zniknie z nich sygnał DVB-T?
Maszty, które utrzymuje telewizja
Infrastruktura nadawcza w Wielkiej Brytanii jest współdzielona. Te same maszty i obiekty techniczne obsługują telewizję naziemną oraz radio – zarówno analogowe UKF, jak i cyfrowe DAB(+). Dziś to nadawcy telewizyjni pokrywają około trzech czwartych kosztów utrzymania sieci: czynszów, energii, serwisu i modernizacji.
Jeśli telewizja przeniesie się wyłącznie do internetu, rachunek zostanie na biurku radiowców.
– Jeżeli branża telewizyjna wyłączy naziemną emisję w 2034 r., radio stanie się głównym płatnikiem za wspólne maszty. To miałoby ogromne konsekwencje kosztowe dla sektora radiowego
– ostrzega Matt Payton, szef Radiocentre, organizacji reprezentującej komercyjnych nadawców.
Branża szacuje, że koszty dystrybucji mogłyby się podwoić, a nawet potroić. Na liście potencjalnie zagrożonych znajdują się rozpoznawalne marki: Classic FM, Magic Radio, Virgin Radio UK czy Heart.
Phil Riley, współzałożyciel Boom Radio – stacji, która według jego deklaracji ma obecnie 700 tys. słuchaczy – nie owija w bawełnę:
– Jeśli telewizja wyłączy nadajniki, koszty czynszu za maszty, utrzymania, energii spadną na takie stacje jak nasza. Większość radiostacji działa na bardzo wąskich marżach. Dodatkowe koszty transmisji doprowadzą do ich zamknięcia.
Riley przyznaje, że DVB-T to technologia schyłkowa. Ale podkreśla, że DAB odpowiada za około 25 proc. słuchania radia w samochodach. – DAB to krwiobieg Booma. Nie możemy powiedzieć naszym słuchaczom: „Idźcie do internetu”. Oni chcą nacisnąć jeden przycisk w radiu, a nie walczyć z aplikacjami – mówi.
BBC: cyfrowa przyszłość, ale „nikt nie może zostać z tyłu”
Dyskusja nie dotyczy wyłącznie komercyjnych graczy. BBC również musiałaby ponosić wyższe koszty emisji swoich stacji radiowych w DAB. Insiderzy branżowi twierdzą jednak, że oszczędności wynikające z zakończenia emisji DVB-T mogłyby z nadwyżką zrekompensować dodatkowe wydatki radia publicznego.
Już w maju 2025 r. dyrektor generalny BBC, Tim Davie, podkreślał, że transformacja musi być „sprawiedliwa i inkluzywna”, tak aby nikt nie został wykluczony. Krytycy planów pełnej migracji do internetu zwracają uwagę, że wielu starszych Brytyjczyków nie stać na szerokopasmowy dostęp do sieci. W ich przypadku wyłączenie telewizji naziemnej oznaczałoby realną utratę dostępu do usług publicznych.
Rząd i regulator: decyzja po 2034 roku
W 2021 r. brytyjski rząd przedłużył pięć krajowych licencji multipleksów DVB-T do 2034 r., zapewniając branży chwilową stabilizację. W maju 2024 r. Ofcom opublikował raport o przyszłości dystrybucji telewizji, wskazując na spadek czasu oglądania przez DVB-T i rosnące obawy nadawców, że w perspektywie 10–15 lat koszty emisji przewyższą korzyści.
Broadcast 2040+ kontra cyfrowa rewolucja
Operator sieci nadawczej Arqiva w 2022 r. zainicjował kampanię Broadcast 2040+, której celem jest zabezpieczenie przyszłości bezpłatnej telewizji i radia naziemnego po 2034 r. Dziś inicjatywa skupia 37 organizacji.
