Szwedzki urząd ds. mediów – Mediemyndigheten – uruchomił proces przyjmowania wniosków o nowe koncesje na nadawanie analogowej i cyfrowej radiofonii komercyjnej na lata 2026–2034. Rynek bardzo różni się od polskiego. W Szwecji od kilku dekad dominuje nadawca publiczny, a rynek komercyjny nie odgrywa dużej roli; można stwierdzić, że w Polsce sytuacja jest dokładnie odwrotna.
Nowy cykl koncesyjny: analogowo i cyfrowo – równo traktowane
Obecne licencje wygasają latem 2026 r., dlatego urząd już siedem miesięcy przed ich wygaśnięciem otworzył możliwość ich odnowienia lub pozyskania przez nowych graczy. W Polsce ustawa przewiduje złożenie wniosku o przedłużenie koncesji na 12 miesięcy przed jej upływem, a stacje zazwyczaj składają aplikacje dużo wcześniej. W Szwecji wnioski będą przyjmowane w trzech turach:
- Koncesje analogowe ogólnokrajowe: do 12 grudnia 2025 r.
- Koncesje analogowe regionalne: do 6 marca 2026 r.
- Koncesje cyfrowe (DAB): do 6 marca 2026 r.
W obowiązującym od listopada 2025 r. znowelizowanym prawie zniesiono rozróżnienie regulacyjne między radiem analogowym a cyfrowym. Teraz zarówno FM, jak i DAB+ podlegają tym samym zasadom, a najważniejszymi kryteriami przy przyznawaniu koncesji są:
- różnorodność treści i struktury własności,
- możliwość poszerzenia pluralizmu,
- dotychczasowe doświadczenie nadawcy w branży audio.
To sygnał, że regulator chce przeciwdziałać dalszej monopolizacji rynku – a ta jest w Szwecji faktem od wielu lat.
Oligopol, który ukształtował szwedzkie radio komercyjne
Szwedzka radiofonia przez dekady opierała się na trójpodziale: publiczne Sveriges Radio (SR), radio komercyjne oraz lokalne radio społeczne (närradio).
Radio komercyjne pojawiło się stosunkowo późno – dopiero w 1993 r. Pierwsze koncesje przyznawano w drodze licytacji, co generowało ogromne koszty operacyjne. To, w połączeniu z niewystarczająco rozwiniętym rynkiem reklamowym, doprowadziło do szybkiej konsolidacji w ramach ogólnokrajowych sieci.
W latach 2000–2010 proces ten wszedł w fazę niemal całkowitej dominacji dwóch podmiotów. Już w 2013 r. MTG (obecnie Viaplay Group) oraz SBS Radio (obecnie Bauer Media) kontrolowały 98 z 99 lokalnych koncesji w kraju. Do dziś sytuacja wygląda podobnie. Obecnie trzy ogólnokrajowe koncesje FM mają Bauer Media (Niemcy), NRJ (Niemcy), Viaplay Group (Szwecja).
W przypadku regionalnych licencji podział również jest nierównomierny: Viaplay posiada 18, Bauer 8, a pozostałe 9 trafiło do mniejszych operatorów, ściśle z nimi współpracujących.
Cyfrowe radio: potencjał wciąż niewykorzystany
Szwecja uruchomiła proces przyznawania koncesji cyfrowych (DAB+) już w 2012 r., a pierwsze ogólnokrajowe koncesje wydano w 2014 r. Obecnie funkcjonuje 31 koncesji cyfrowych, jednak zasięg pokrycia jest wciąż ograniczony – sygnał dociera głównie do największych miast i obejmuje ok. 40% populacji.
Publiczny nadawca SR również korzysta z DAB+, ale jedynie w wybranych regionach, zgodnie z pozwoleniem obowiązującym do końca 2025 r.
Cyfryzacja radia w Szwecji stoi więc dziś w pół drogi – jej postępy zależą m.in. od tego, ilu nadawców zdecyduje się wejść w nowy cykl koncesyjny.
Słuchalność: radio traci, podcasty rosną
Z opublikowanych statystyk wynika, że rynek radiowy w Szwecji znajduje się pod presją przemian technologicznych i demograficznych. Trendy są jednoznaczne:
Całkowity czas słuchania radia spadł z 108 minut (2018) do 73 minut (2024):
- Sveriges Radio: z 79 do 67 minut,
- Radio komercyjne: z 26 do 16 minut.
Główną przyczyną spadków jest przejście młodszych odbiorców do internetu, czyli przede wszystkim podcastów i muzyki na platformach płatnych, które mają dziś wyższą dzienną słuchalność w grupach poniżej 35 roku życia niż klasyczne radio.
Przepaść pokoleniowa
To w Szwecji szczególnie widoczne:
- 65–79 lat: 149 minut radia dziennie,
- 12–19 lat: zaledwie 24 minuty.
Starsze pokolenia są też najbardziej lojalnymi odbiorcami radia publicznego SR – słuchają publicznych kanałów aż 139 minut dziennie, podczas gdy radio komercyjne w tej grupie praktycznie nie istnieje (10 minut).
Kto dominuje w eterze?
Najczęściej słuchaną stacją w kraju pozostaje lokalna wersja SR – P4, średnio 111 minut dziennie wśród aktywnych słuchaczy. Kolejne miejsca zajmują P1 i P3.
W sektorze komercyjnym liderem jest Rockklassiker (48 minut), wyprzedzając Mix Megapol i RIX FM.
Nowe koncesje – szansa na zmianę czy utrwalenie oligopolu?
Otwarcie procesu aplikacyjnego na lata 2026–2034 może potencjalnie:
- przyciągnąć nowych graczy,
- wymusić większą różnorodność treści,
- zwiększyć konkurencyjność w segmencie cyfrowym,
- zachęcić do inwestycji w nowe formaty audio i dystrybucję hybrydową.
Jednak biorąc pod uwagę dotychczasową historię rynku, wielu ekspertów wskazuje, że bez odważniejszej regulacji – np. ograniczeń koncentracji własności – dominacja dwóch największych podmiotów może się utrwalić.
Radio w Szwecji: przyszłość między tradycją a cyfryzacją
Szwecja to kraj z jedną z najsilniejszych tradycji radiofonii publicznej w Europie – i statystyki potwierdzają, że SR wciąż jest niekwestionowanym liderem. Jednocześnie rynek komercyjny stoi dziś przed koniecznością odpowiedzi na fundamentalne pytanie:
Czy radio FM ma jeszcze szansę na rozwój, czy też przyszłość szwedzkiego audio leży całkowicie w treściach internetowych?
Proces koncesyjny, który właśnie się rozpoczął, może okazać się jednym z kluczowych momentów przełomowych. To, czy w latach 2026–2034 krajobraz radiowy faktycznie stanie się bardziej różnorodny i innowacyjny – zależy zarówno od nadawców, jak i od regulatora, który zapowiada zdecydowane działania na rzecz pluralizmu.
Jedno jest pewne: szwedzkie radio wchodzi w okres największych zmian od lat 90. W czasach, gdy młodsze pokolenia wybierają podcasty i streaming, a tradycyjne FM powoli traci słuchaczy, najbliższe lata zdecydują, czy radio utrzyma swoje miejsce w codziennym życiu Szwedów, czy też stanie się medium niszowym, zachowanym przede wszystkim dla starszej części społeczeństwa.
